جام جم : گلفروشي در سر چهارراهها، فالفروشي داخل مترو، بادكنكفروشي، زبالهگردي، چرخي بازار و باربر، واكسي، كارگري كورهپزخانهها و مزارع، ترمينالها و...؛ بيشتر صاحبان اين مشاغل كودكان بين 5 تا 15 سال هستند كه در موضوع كودك بودن و كار مشتركند، همه ما با اين كودكان در موارد مختلف روبهرو شدهايم و در حس ترحم و افسوس نسبت به اين كودكان كار مشتركيم. هيچ كدام از آنها بيش از 15 سال ندارند؛ اما در بازوان نحيف هر كدام تجربه كارهاي سخت در برابر مزدي اندك، حكايت از دشواري تامين معيشت دارد. بسياري از كودكان به دليل فقر اقتصادي و به اجبار خانوادههاي خود مجبور به كار كردن در كارگاههايي ميشوند كه كمتر مورد بازرسي قرار ميگيرند و در اندك بازديدهايي كه از آنها صورت ميگيرد، با زيركي خاصي كودكان زير 15 سال را از چشم ماموران مخفي ميكنند تا مبادا نيروي كار ارزان خود را از دست بدهند يا مجبور به پرداخت حق بيمه شوند، در حالي كه تنها روزنه اميد اين كودكان، معطوف به انجمنهاي حمايت از كودكان كار ميشود. چه سازماني مسوول رسيدگي به وضعيت كودكان كار است؟ سازمان بهزيستي مسووليت رسيدگي به وضعيت كودكان كار و خياباني را به عهده دارد؛ اما بحثهايي درباره واگذاري تكفل كودكان كار به شهرداري مطرح شده كه هنوز به نتيجه قطعي نرسيده است. مددكاران اجتماعي تعدادي از كودكان كار را شناسايي كرده و از اين طريق خانوادههايشان را زير پوشش قرار دادهاند تا اساسا نياز به كار كودكان در اين خانوادهها كمتر شود. قانون كار، قانوني بيگانه حضور كودكان كار كه در سرماي زمستان و گرماي تابستان در خيابانها طي سالهاي اخير در بيشتر نقاط كشور روبه گسترش است، يكي از معضلات اساسي اجتماعي است كه جامعه ما هماينك با آن روبهرو است و در صورت عدم پيشگيري و مهار اين پديده، به فاجعه اجتماعي تبديل خواهد شد. در ايران با توجه به مشكلات و مصائب پرشمار زندگي كارگران و زحمتكشان و تمامي حقوقبگيران و گذران مشقتبار روزمره آنان، آنها كه از فقر صحبت ميكنيم، وضعيت فلاكتبار كودكان ايراني، قصه پردرد و غصهاي است كه دل و جان دوستداران و تلاشگران احقاق حقوق كودكان را به درد ميآورد. برخي از آنها در كارگاههاي توليدي كوچك به ازاي 12 ساعت كار فقط 30 الي 40 هزار تومان دستمزد دريافت ميكنند و براي آنان قانون كار، قانوني بيگانه است. ايراني و افغاني تفاوتي نميكند. كودك هستند و برخلاف قانونهاي نوشته و نانوشته شده، دشواري روزهاي سخت بزرگي را تجربه ميكنند. جهنم كجاست؟ به كار كشيده شدن روزافزون كودكان، دستمزدهاي نازلي كه كفاف حداقلهاي يك زندگي انساني را هم نميدهد، فقدان حق تشكل مستقل و برپايي اجتماعات، نبود بيمههاي اجتماعي و صندوق بيكاري، عدم امنيت شغلي و اخراجهاي دستهجمعي، تعطيلي واحدهاي توليدي و كارخانهها و از پي آن بيكاري فزاينده ... يك جهنم زميني واقعي را براي كارگران و اعضاي خانواده آنان و بويژه كودكان دختر و پسر يكايك اين زحمتكشان به وجود آورده است. در اين دوره كه ما با حجم گسترده قراردادهاي موقت، تعطيلي كارخانهها، عدم دريافت حقوق، ساعات كاري و عميقتر شدن شكاف طبقاتي روبهرو هستيم، همواره اقشار آسيبپذير جامعه، يعني زنان و كودكان دختر و پسر اولين قربانيان آن هستند. كارگاههاي خصوصي قدرتمندتر از قانون كار حدود يك ميليون كودك در ايران كار ميكنند، در حالي كه ماده 79 قانون كار، اشتغال به كار افراد زير 15 سال را ممنوع ميكند. اين قانون شامل تبصرهاي است درباره كارهايي كه ماهيتشان براي كودكان زير هجده سال زيانآور است و همچنين شامل تبصره قانوني 188 كه بنابر آن، افراد مشمول استخدام كشوري، كودكاني كه براي دولت كار ميكنند و كودكاني كه در كارگاههاي خصوصي خانوادگي به كار مشغولند، در دايره اين قانون قرار نميگيرند. در عين حال اگر والدين يك كودك با كارفرماي او قرارداد ببندند، چون ولي كودك به شمار ميآيند، حق واگذاري و اجاره دادن فرزند خود به صاحبان كارگاههاي خصوصي را دارند ولي جدا از ممنوعيت كار كودكان كه روي كاغذ قانون كار كودكان نوشته شده و در ميثاقهاي جهاني به آن تاكيد شده است، ما شاهد عمق پيشرفتگي پديده كار خياباني در ايران هستيم. علل رشد كودكان كار شكاف طبقاتي، افزايش تعداد خانوادههاي بدسرپرست، بيسرپرست و تك سرپرست، افزايش جمعيت، ويرانيها و خرابيهاي بازمانده از جنگ، فقر فرهنگي مهاجرت، بيكاري، عدم تامين اجتماعي، حاشيهنشيني، درگيريهاي مستمر خانوادگي و اعتياد و مشاغل كاذب در گسترش اين ناهنجاري اجتماعي نقش دارند. آمارها سخن ميگويند در مجموع 80 درصد كودكان خياباني، كودكان كار هستند كه به علت فقر اقتصادي خانوادهها، مجبور به كار در خيابان هستند و بيشتر آنها در استانهاي خراسان، تهران، لرستان و كردستان به سر ميبرند. 90 درصد اين كودكان داراي والدين هستند، 80 درصدشان مهاجرند كه 42 درصد آنها از روستاها و شهرهاي ديگر كشور و 38 درصد از كشورهاي ديگر آمدهاند و از نظر جنسيت نيز 78 درصد آنها مذكر و در فاصله 5 تا 18 سالگي قرار دارند. از مجموع 2 ميليون كارگاه سطح استان تهران، تنها كارفرمايان 500 هزار كارگاه حق بيمه ميپردازند. خود اين اظهارنظر نشان ميدهد 5/1 ميليون كارگاه فقط در سطح استان تهران وجود دارند كه وزارت كار نظارت و كنترلي بر آنها ندارند، بنابراين بيشتر كودكان و نوجوانان كارگر زير پوشش هيچ بيمهاي نيستند. ضمن اين كه در ايران به دليل غيرقانوني بودن كار كودكان و نيز اشتغال آنها در كارگاهها كه جزو مشاغل تعريف شده به حساب نميآيند، اين مساله به صورت پنهان وجود دارد. در تحقيقي كه 4133 نفر از كودكان خياباني ايران در آن شركت كردهاند، مشخص شده است 73 درصد اين كودكان به بيماريهاي چشمي و 61 درصد به بيماريهاي تنفسي مبتلا هستند، همچنين 64 درصد آنها از بيماريهاي قلبي، 69 درصد از مشكل اختلال شنوايي و 61 درصد از كمبود توجه رنج ميبرند و 82 درصد نيز دچار بيماريهاي پوستي هستند. از نظرسوادآموزي نيز 56 درصد آنها بيسوادند و 61 درصدشان مشكلات گفتاري دارند، اين آمار نشان دهنده وضعيت نگرانكننده كودكان خياباني در كشور است. بيانيه كودكان كار به مناسبت روز جهاني مبارزه با كار كودك - 23 خرداد 1387 هميشه كسي كه كار شايستهاي انجام ميدهد مورد تحسين قرار ميگيرد، ولي ما با اين كه كار خوب انجام ميدهيم، مورد تحسين قرار نميگيريم. ما همه كودك هستيم و دنياي آزاد خودمان را ميخواهيم. ما فقط نميخواهيم در خيابانها باشيم. اما ميخواهيم در كنار خانواده باشيم، بازي كنيم، درس بخوانيم و از امكانات ديگري هم بهرهمند باشيم. تقاضاي ما از مديران و معاونان دولتي داشتن رفاه و آموزش بهتر است. از شما خواهشمنديم به خانوادههايي كه فقير هستند و رفاه ندارند، كمك شود تا در اين نظر ما تحت فشار بيپولي خانواده قرار نگيريم. ما كودكان ميخواهيم از احترام، آسايش، پوشاك و تغذيه سالم برخوردار باشيم.ش كودكان كار دوست دارند از علم و آگاهي و آموزش بهتري برخوردار باشند. ما كودكان، آزادي ميخواهيم. منظور ما از آزادي اين است كه وقتي كارهايي چون دستفروشي، گلفروشي و غيره ميكنيم، نيروي انتظامي با ما با خشونت رفتار نكند. از مسوولان كشور و سازمانهاي مربوط ميخواهيم در تحقق اين خواستههاي به حق بكوشند و از دوستداران كودكان انتظار داريم ما را در حمايت از كودكان كار ياري رسانند. توصيه متاسفانه با وجود تعهد به ميثاقهاي بينالمللي، هنوز نهادي كه حمايت از كودكان را به عهده گيرد در كشور فعاليت نميكند. در صورتي كه نتوان از اين كودكان حمايتهاي همهجانبه كرد بسياري از آنان در آينده نه چندان دور در صف مجرمان جامعه يا به عبارتي در صف باجگيران قرار ميگيرند و بهتر است هزينهاي كه در آينده براي مقابله با جرم در نظر گرفته ميشود، امروز براي باسواد شدن و ديگر حمايتهاي اجتماعي كودكان ياد شده صرف شود. آنها هيچ حقي ندارند تا امروز هيچ كودك كار خياباني از پوشش بيمه درماني برخوردار نيست. براي هيچ يك از كودكان كار خيابان كارت شناسايي وجود ندارد. هيچ حمايت قانوني از كودك كار و خانواده وي نميشود. كودكان كار كه ساعات عمدهاي را در طول روز به كار در خيابان سپري ميكنند از هرگونه آموزشهاي رسمي به منظور فراگيري مهارتهاي زندگي محروم هستند. ضمن آن كه با توجه به مفاد قانون كار مبني بر ممنوعيت كار كودكان و افراد كمتر از 15 و ميترا پازكيزاده |
|
خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
نماينده مردم زنجان در مجلس با ابراز تاسف بسيار شديد، جزييات حادثه كودكآزاري بيرحمانه در مركز مهر زنجان را تشريح كرد. سعدالله نصيري قيداري در گفتوگو با خبرنگار پارلماني خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، با بيان اين كه در حال حاضر در حوزه انتخابيهاش حضور نداشته و جزييات را از محمدي مديركل بهزيستي زنجان دريافت كرده است در اين باره گفت: 12 الي 14 كودك در اختيار يك مربي و يك نيروي خدماتي بود كه در زمان حادثه با كودكان به مدت يك ساعت از ساعت 14 الي 15 بعد از ظهر تنها بوده است و دقيقا اين حادثه دلخراش در همين فاصله زماني رخ داده است. نصيري افزود: گزارش موجود حكايت از آن دارد كه اين نيروي خدماتي زن كه مسن است، به دليل سختي كار نظافت و نگهداري 12 تا 14 كودك، نارضايتي خود را از مدتي قبل از شرايط موجود اعلام كرده و تقاضاي جا به جايي داشته است كه تا زمان وقوع حادثه اجابت نشده بود و سرانجام از غيبت موجه مربي استفاده كرده و مرتكب آزار كودكان با داغ كردن آنها شده است. وي براساس گزارش مديركل بهزيستي اعلام كرد: نيروي خدماتي زن دستگير و در اختيار مقامات قضايي جهت رسيدگي به تخلفات قرار گرفته است، و اين در حالي است كه ظاهرا در اظهارات خود مدعي شده است كودكان در حين بازي يكديگر را با داغ كردن مجروح كردند كه اين ادعا مورد قبول نبوده است. نماينده زنجان با اعلام اين كه براي بررسي و رسيدگي به جزييات اين حادثه عازم حوزه انتخابيهاش است، گفت: در صورت بررسي و مواجهه با موارد ديگري درخصوص اين پرونده، موضوع را در اختيار رسانهها قرار خواهد داد. |
| |||
|
مهدي سيد محمدي امروز در حاشيه نشست خبري همايش 50 سال مددكاري اجتماعي در ايران در پاسخ به پرسش خبرنگار اجتماعي فارس، درباره آخرين وضعيت واگذاري مسئوليت كودكان كار خياباني به شهرداري تهران، گفت: ما اهل تعامل هستيم و مشكل خاصي از اين نظر وجود ندارد، هر دستگاهي كه براي قبول اين مسئوليت جلو بيايد دستش را ميبوسيم و در اين مورد با شهرداري تهران جلسات هفتگي داريم. | |||
کودکان فلیپینی در حال جمع آوری زباله.
(عکس: سباستین فارسیس/RFI)
روز دوازدهم ژوین، روز جهانی مبارزه با کار کودکان نام گذاری شده است.
دفتر بین المللی کار در ژنو شمار کودکان بین پنج تا هفده سال را که به کار تولیدی مشغولند، بیش از سیصد میلیون نفر ارزیابی کرده است. این رقم کودکانی را که به عنوان خدمتکار در خانه ها کار می کنند، در بر نمی گیرد.
این کودکان در کارگاه های نیمه مخفی، در بخش های نساجی، مزارع، ماهیگیری و شکار کار می کنند و اغلب این کودکان مزد نمی گیرند. کارفرمایان ادعا می کنند که به آن ها کار آموزی می دهند. برخی از آن ها در مقابل پول ناچیزی که کارفرما به پدر و مادرشان داده است عملاً به برده تبدیل می شوند.
در هند شصت میلیون کودک کار نزدیک به بیست درصد ثروت ملی را تولید می کنند. بنا بر یک گزارش روزنامۀ انگلیسی آبزرور، این کودکان پانزده ساعت در شبانه روز کار می کنند و آنانکه بیش از سه سال سابقۀ کار دارند ماهیانه بیست و پنج یورو دستمزد می گیرند.
در ایران آمار دقیقی از شمار کودکان کار وجود ندارد. برخی رسانه ها رقم نهصد هزار نفر را اعلام کرده اند. آن ها در زباله جمع کنی و تفکیک آن، واکس زنی، دست فروشی و اتومبیل شویی مشغولند.
در سال گذشته دوازده هزار کودک کار به پناهگاه ها و مراکز ساماندهی وارد شده اند. چهار سال پیش، بیست و سه شغل مانند جوشکاری، حفر قنات، کوره پزخانه ها و کشتارگاه ها برای افراد پانزده تا هجده سال ممنوع اعلام شد. ولی شواهد، عدم به کارگیری کودکان را در این بخش ها نشان نمی دهد.
کارشناسان معتقدند که مبارزه با کار کودکان با اعمال مجازات و یا تحریم کالاهای که توسط کودکان ساخته شده است، چندان اثر بخش نیست. بهتر آن است که با دادن کمک هزینه به خانواده های کودکان کار، آن ها را به سوی تحصیل سوق داد.
ارزیابی ها نشان می دهند که چنین برنامه ای هفتصد و پنجاه میلیارد دلار بودجه در سطح جهان لازم دارد ولی در طول دو دهه، سود این سرمایه گذاری برابر با چهار هزار و صد میلیارد دلار خواهد بود. در مکزیک چنین برنامه ای آغاز شده و نتایج مثبتی داشته است.
به قلم : فرنگیس حبیبی
منبع: RFI
