صبح زود آفتاب نزده جعبه واكس به دست از خانه بيرون ميزند ، دوان دوان خود را به خيابان فردوسي سنندج ميرساند چون ميداند اگر دير برسد ، جايش را بايد با دوستش قسمت كند.
سر يك كوچه بن بست در گوشهاي از خيابان مينشيند و از مردم ميخواهد كفش هايشان را به او بدهند تا هنر خود را به نمايش بگذارد . كفشهاي كهنه و رنگ باخته به مدد حركت تند دستهاي جرم گرفته و سياه او ، رنگ و بوي اول خود را بازمي يابند.
نامش شاهو است ،اهل سقز، مدتهاست به همراه خانواده ۶نفرهاش به سنندج آمده ، پدرش كارگر ساختمان است ، روزي دو هزار تومان درآمد دارد كه به نظر درآمد خوبي براي يك كودك ۱۲ساله شهرستاني است ،اما خودش ميگويد بيشتر اين پول را بايد به مادرش بدهد تا كمك خرج زندگيشان باشد ، پدرش شايد تنها بتواند كرايه خانه و اندكي از خرج زندگي را تامين كند.
خيابان گرياشان سنندج نيز همه روزه ميزبان فردين و فخرالدين كودكان ديگري است كه به آدامس فروشي و روزنامه فروشي در آن مشغولند.
فردين ۱۱ساله ، فخرالدين ۱۳ساله و شاهو ۱۴ساله را به همراه ۱۰۰كودك و نوجوان ديگر
ميتوان در مركز اورژانس اجتماعي سنندج ديد،كه آنها همگي كودكان كار و خيابان شهر سنندجاند .گرچه اينها تمامي كودكان كار اين شهر نيستند، اما شمار زيادي از آنانند كه به مدد كارشناسان امور كودك بهزيستي اين شهر جمع آوري و ساماندهي شده اند.
مركز اورژانس اجتماعي شهر سنندج مركز استان كردستان، دردوتابستان امسال وگذشته ، با اجراي طرحي بديع ، پذيراي كودكان كار و خياباني است كه همه روزه به اميد يافتن سهم خود از زندگي روانه كوچه و بازار ميشوند.
در اين طرح ، كودكاني كه با هدف كسب در آمد به شغلهاي نامناسبي چون فروش نان خشك ، نايلون ، ضايعات و ديگر شغلهاي كاذب روي ميآورند جمع آوري شده و با برنامه ريزيهاي آموزشي اوقات فراغت آنان پر ميشود.
كودكان ياد شده ميگويند حضورشان در مركز بهزيستي و شركت در كلاسهاي آموزشي آن باعث شده نتوانند درآمد سابق خود را داشته باشند و ميخواهند كمك هزينهاي كه بهزيستي به آنها
مي دهد، افزايش يابد.
صابر پرويزي كارشناس امور كودكان بهزيستي كردستان در اين زمينه به خبرنگاراعزامي ايرنا ميگويد: از ميان ۱۳۰كودك شناسايي شده درشهر سنندج ، توانستيم ۱۱۳كودك را جذب و در قالب طرح ساماندهي كنيم .
پرويزي به كلاسهاي آموزشي چون گيوه بافي ، كامپيوتر ، زبان انگليسي ، دف نوازي ، خطاطي ، طراحي ، نقاشي اشاره ميكند كه در طول تابستان براي كودكان جذب شده در اين مركز درحال برگزاري است .
به گفته اين كارشناس ، سال گذشته ۹۳نفر در اين مركز جذب شدند و هزينه اي برابر با شش ميليون و ۷۰۰هزار تومان صرف ساماندهي آنان شد و امسال برآورد هزينهاي معادل با ۱۰ميليون تومان تا پايان تابستان براي ۱۱۳ كودك حاضر در مركزشده است.
محمد تقي پير حياتي رييس سازمان بهزيستي استان كردستان نيز در خصوص اجراي اين طرح ميگويد: با اجراي طرح ساماندهي كودكان كار و خيابان ازسال گذشته ، در سال ۹۷ ،۸۶نفر و در سال جاري ۱۳۰كودك در رده سني ۱۱تا ۱۷ سال، شناسايي و با ارائه مشاورههاي لازم از سوي مددكاران به مركز اورژانس اجتماعي سنندج ارجاع شدند.
پيرحياتي،با بيان اينكه اين تعداد بيش از ۹۸درصد كودكان كار در معرض آسيب سنندج را تشكيل ميدهند ابراز اميدواري كرد: در سالهاي آينده، اين طرح را به كل استان تعميم داده شود.
پيرحياتي اضافه كرد : بدسرپرست بودن كودكان، امرار معاش و گذران اوقات فراغت از دلايل كار كودكان است و ما سعي كرديم با همكاري نهادهايي چون شهرداري، سازمان فني و حرفه اي، بسيج، آموزش و پرورش، هلال احمر و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، كلاسهاي توانمندسازي كودكان كار را به منظور پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي برگزار كنيم .
رييس بهزيستي كردستان ميگويد: به هر يك از كودكاني كه در كلاسها شركت كنند، هفتهاي سه هزار تومان به عنوان هزينه اياب و ذهاب و پرداخت ميشود و همچنين بن خريد غيرنقدي به ميزان هفتاد هزار ريال هر ۱۵روز يكبار به هر يك ازاين كودكان ، به عنوان كمك هزينه تحصيلي پرداخت ميشود.
رييس سازمان بهزيستي استان كردستان ادامه ميدهد: در پايان فصل تابستان به منظور تشويق كودكان كاري كه در كلاسها شركت كردند ، به هر يك، بنا به دفعات شركت در كلاسها بين ۵۰تا ۱۰۰هزار تومان وجه نقد تعلق ميگيرد تا بخشي از درآمد انها كه از طريق شغلهاي كاذب تامين ميشد ، جبران شود.
به گفته دكتر سيد حسن موسوي چلك مديركل آسيبهاي اجتماعي سازمان بهزيستي ۸۰درصد كودكان كار ، كودكان كارتن خواب و خياباني نيستند؟ بلكه براي بدست آوردن هزينه زندگي، خيابان را به عنوان محل كار انتخاب ميكنند كه در اين بين سازمان بهزيستي تنها مسووليت رسيدگي به كودكان كاري را دارد كه محل كار آنها خيابان است و رسيدگي به دسته دوم يعني كودكاني كه در كارگاهها و شركتها مشغولند به عهده وزارت كار و امور اجتماعي است.
موسوي چلك اضافه ميكند : خانواده اين كودكان از نظر سطح درآمدي فقير و نابسامان است كه اغلب به دليل بيكار بودن سرپرست خانوار، كودكان اين وظيفه را به دوش ميكشند.
مديركل دفتر امور آسيب ديدگان اجتماعي بهزيستي ميافزايد: سازمان، اعتقاد به جمع آوري ضربتي اين كودكان ندارد چرا كه اجراي چنين طرحهايي به ظاهر آنها را از سطح خيابان جمع ميكند، اما زمينهاي براي حضور آنان در فعاليتهاي زيرزميني فراهم ميشود.
وي ايجاد سامانهاي براي شناسايي كودكان كار براي ارتباط با آنها و خانواده هايشان و طبق قوانين و ضوابط توانمندسازي را از جمله راهكارهاي مناسب ذكر كرد.
مديركل آسيبهاي اجتماعي بهزيستي همچنين معتقد است ، كودك كار و خيابان قابل حذف نيست و به عنوان يك واقعيت اجتماعي در تمامي جوامع مطرح است.
وي بر اين باور است كه سازمانهاي مسوول و ذيربط در زمينه ساماندهي اين كودكان بايد اقدامات خود را براي آموزش و اطلاع رساني به اين كودكان به منظور آگاهي از حقوق خود گسترش دهند تا از عوارض ناشي از حضور اين افراد در سطح خيابان كاسته شود.
به نظر ميرسد ، حمايتهاي دولتي در زمينه پركردن ساعات اوقات فراغت با شيوه تشويقي براي كودكان كار و خيابان ، كمك شاياني در ساماندهي و پيشگيري از شيوع آسيبهاي اجتماعي ميان آنان باشد.
مشاهدات خبرنگار ايرنا حاكي است :آموزش كودكان كار و خيابان علاوه بر پيشگيري از ايجاد بستر ارتكاب به جرم و تخلف ، ميتواند زمينه را براي حرفه آموزي و فراگيري فنون مختلف را فراهم آورده و از اشتغال كودك در حرفههاي كاذب جلوگيري ميكند.
اقدام بهزيستي كردستان در جهت ساماندهي كودكان كار و خيابان در قالب آموزش حركت پسنديدهاي است كه بايد الگو و مبنا براي ساير مراكز اين سازمان در ساير استانها قرار گيرد
